گروه آموزشی شیمی شهرستان پاوه

معرفي نرم افزارهاي شيمي

1-نام نرم افزار :Science Word 5.0

این برنامه ابزارهای جالب و مفیدی را برای تایپ مقالات علمی در زمینه شیمی فراهم میسازد.
به کمک این برنامه میتوانید مولکولهای شیمیایی را رسم کنید. این نرم افزار شکلهای آماده برای رسم مولکولهای مربوط به شیمی آلی- آلی فلزی- قندها- بیو شیمی- ترکیبات حلقوی و برخی بلورها را در خود دارد.

یک مورد مهم درباره این نرم افزار این است که به زبان آسیای شرقی (احتمالا چین) است. برای انگلیسی کردن منوهای آن باید تغییر کوچکی در رجیستری انجام دهید. پس از نصب برنامه این مراحل را انجام دهید:
ابتدا روی منویStart ویندوز کلیک کرده و در کادرRun عبارت regedit را بنویسید تا وارد محیط رجیستری شوید. مسیر زیر را بروید:
HKEY_CURRENT_USER\Software\Novoasoft\Desktop\5.0
\ScienceWord\UI\Settings
روی UILang راست کلیک کرده و Modify را بزنید و Value data را به
عدد 00000409تغییر دهید.
حال برنامه را اجرا کنید تا تغییرات را مشاهده کنید.

2-نام نرم افزار: Hyperchem 8.0.3
یکی از معروفترین نرم افزارهای شیمی در زمینه محاسبات کوانتومی و دیگر خواص فیزیکی مولکولهای شیمیایی است . به کمک این برنامه میتوانید شکل سه بعدی از مولکول را رسم کنید و حتی به آن سایه نیز بدهید. این ورژن از Hyperchem از نظر حجمی بسیار بیشتر از نسخه قبلی آن است.
سریال مورد نیاز هنگام نصب برنامه:  12-800-1501799999

متاسفانه فایلهایی که آپلود شده اند چندین بار فشرده شده اند. شما باید این سه فایل فشرده را پس از دانلود با برنامه WinRAR از حالت فشرده شده خارج کنید یعنی Extract کنید. ماحصل کار 40 فایل فشرده دیگر خواهد بود که باید همه آنها را دوباره Extract کنید.باز هم 40 فایل فشرده دیگر خواهید داشت که این بار فقط فایل اولی را Extract کنید. پس از اتمام کار شما یک فایل Setup با 39 فایل فشرده دیگر خواهید داشت که برای نصب کافی است Setup برنامه را اجرا کنید. درحین نصب سریال نامبر فوق را وارد کنید. پس از اتمام نصب برنامه را اجرا کرده و برای Active کردن برنامه از فایل HyperChem.v8.0.x.lic که در بین فایلهای Extract شده وجود دارد استفاده کنید.

3-نام نرم افزار     : Chemistry Comes Alive -volume.1

پسورد در صورت نیاز : Bolivia
البته شاید عنوان نرم افزار برای آن خیلی درست نباشد. درواقع میتوان گفت استوکیومتری، واکنشهای ترکیبی، واکنشهای تجزیه، واکنشهای مبادله ساده و دوگانه، گازها، خواص الکتریکی مواد. در کل حدود 130 فیلم
آزمایشهای شیمیایی در آن وجود دارد. نکته آخر اینکه فایلهای زیر در واقع ایمیج ISO هستند که میتوانید آنرا با نرم افزاری مانند Alcohol120% رایت کنید یا به کمک نرم افزار IsoBuster محتویات ایمیج را ببینید و روی هارد کامپیوترتان کپی کنید. شما یک وب سایت آموزشی را بصورت آفلاین تماشا میکیند و این برنامه هیچگونه Setup ای برای نصب ندارد. هرچند برای استفاده کامل باید دو برنامه QuickTime و MDL Chime را بر روی کامپیوترتان نصب کنید. این برنامه میتواند برای دانش آموزان دوره دبیرستان بسیار آموزنده و برای دانشجویان کارشناسی شیمی جالب و سرگرم کننده باشد. این برنامه مبتنی بر صفحات وب فیلمهای آموزشی جالبی را در خصوص برخی آزمایشهای شیمیایی به نمایش میگذارد. آزمایشهایی که انجام آن در آزمایشگاه بسیار خطرناک است را میتوانید در اینجا مشاهده کنید. آزمایشهایی نظیر واکنش پتاسیم با برم، سدیم با کلر، واکنش ترمیت و انفجار نیتروژن تری یدید در اثر تماس یک پر با آن!
موضوعات کلی فیلمهای آزمایش شیمیایی عبارتند از:
استوکیومتری، واکنشهای ترکیبی، واکنشهای تجزیه، واکنشهای مبادله ساده و دوگانه، گازها، خواص الکتریکی مواد. در کل حدود 130 فیلم آزمایشهای شیمیایی در آن وجود دارد.   نکته آخر اینکه فایلهای زیر در واقع ایمیج ISO هستند که میتوانید آنرا با نرم افزاری مانند Alcohol120% رایت کنید یا به کمک نرم افزار IsoBuster محتویات ایمیج را ببینید و روی هارد کامپیوترتان کپی کنید.

 4- نام نرم افزار  :  CRC Handbook of Chemistry and Physics 2007

هندبوک شیمی و فیزیک CRC یک نرم افزار مفید برای در اختیار داشتن بسیاری از اطلاعات پایه در زمینه خصوصیات شمیایی و فیزیکی مواد است. این برنامه نقطه ذوب، جوش، فشار بخار، وزن مولکولی، فرمول مولکولی، CAS.No، دانسیته، حلالیت و... بسیاری از مواد جامد، مایع و گاز را دارد همچنین نکات مهم ایمنی در خصوص حساسیتهای مواد شیمیایی به دیگر ترکیبات.

از دیگر موارد میتوان به اینها اشاره کرد:
دیتاهای مربوط به ایزوتوپها، محدوده تغییر رنگ شناساگرها، معرفی شناساگرهای آلی برای شناسایی ترکیبات معدنی، دیتاهای مربوط به الکتروشیمی، جدول دانسیته آب در دماهای مختلف، دیتاهای مربوط به انتالپی، هدایت یونها، نمادهای مورد استفاده در شیمی، دیتاهای مورد نیاز در آزمایشگاه، حلالهای پلیمرها، دیاگرامهای فازی.
برای استفاده از این برنامه ابتدا 5 فایل دانلود شده را به کمک نرم افزار HJsplit یا Universal File Splitter & Merger به هم بچسبانید. سپس آنرا در محیط WinRAR باز کرده و Extract کنید. فایل مورد نظر یک خواهد بود که میتوانید آنرا به کمک Clone CD یا Alcohol 120% Image رایت کنید یا توسط برنامه IsoBuster محتویات ایمیج، شامل فایل Setup و دیگر فایلها را مشاهده کرده و روی هارد کپی کنید.

5- نام نرم افزار : Crocodile Chemistry

آیا تا به حال هوس کرده اید که 5 گرم طلا را در اسید های مختلف بریزید تا به چشم ببینید که حل می شود یا نه؟ ودر نهایت یک لیتر تیزاب سلطانی (بدون ترس از خورندگی و بخارات بدبو و مضر و آن ) درست کرده واز مشاهده ی حل شدن طلاها لذت ببرید. خود من که  تا کنون موفق به انجام چنین کاری نشده ام!

نرم افزار Crocodile chemistry  علی رغم نام ترسناکش، یکی ازجالب ترین و دوست داشتنی ترین نرم افزارهای آموزش شیمی آزمایشگاهی درسطح دبیرستان است و هرکس که برای اولین بار کار با آن را تجربه کند، بدون شک چند ساعتی را بی اختیار صرف بررسی قسمت های متنوع و جالب این آزمایشگاه مجازی خواهد کرد. از ویژگی های مهم این برنامه کاربر پسند (User Friendly) بودن آن است، به گونه ای که حتی کاربر نیاز به یادگیری طرز کار با برنامه یا مراجعه به Help برنامه را احساس نمی کند، هر چند که برنامه Tutorial های قوی ای نیز دارد. مواد و وسایلی که انتخاب شده اند، به طور کامل نیازهای یک آزمایش در سطح دروس دبیرستان را تامین می کنند ونحوه ی کار با آن ها بسیار راحت است. اگر پیش ازاین با برنامه های مشابه نظیر Chemlab کار کرده و مشکلات کار با آن ها راتجربه کرده باشید، متوجه خواهید شد که برنامه Crocodile به گونه ای طراحی شده که با حداقل پیام های خطا (ی اعصاب خرد کن) مواجه شده و البته پس از کمی آشنایی بیشتر با برنامه، اصلا مواجه نمی شوید.

برنامه جدا از منوها و میله ابزارهای استاندارد که بین همه ی برنامه های تحت سیستم عامل ویندوز مشترک هستند، دارای 3 تختانه (پانل) اصلی است که عبارتند از:

(Models): شامل مثال ها و نمونه های از پیش طراحی شده و محل نمایش آزمایش های مورد علاقه شماست. ویرایش 504 (سال 2005) این برنامه دارای 70 آزمایش از پیش طراحی شده در زمینه های اسیدها و بازها، واکنش های فلزها، سرعت واکنش ها، الکتریسیته و الکترولیز، تیتراسیون ها، جداسازی و... می باشد. در مورد هرآزمایش اطلاعاتی نیز در مورد بحث نظری و نحوه انجام آزمایش ارائه شده است. 

(Parts) : شامل مواد شیمیایی (مثل فلزها، اسیدها، بازها، نمک ها، گازها و... )، تجهیزات (مثل چراغ بونزن،سه پایه ،ابزار الکتروشیمی و...) ، وسایل شیشه ای ( بشرها،ارلن ها، پیپت ها و... )، شناساگرها و ابزار ارائه ( مثل نمودار، تصویر، انیمیشن و...) است که برای کار با ابزارارائه، نیاز به مهارت بیش تری دارید.

(Properties) : که محل تنظیم خواص اشیا، شامل وسایل (مثل حجم ظرف ها) ، مواد (مثل غلظت محلول ها) و تنظیمات صحنه است. 

برای استفاده ازهرماده یا وسیله کافیست آن را از تختانه کنار، به داخل صحنه بکشید، هنگام انجام واکنش ها، نرم افزار، امکانات جالبی در اختیارتان می گذارد. به طور مثال، می توانید فعل و انفعالات را به شکل معادله های شیمیایی که دائما با پیشرفت واکنش تغییر می کنند ببینید ٬ یا ازمشاهده انیمیشن های شبیه سازی تغییرات درسطح مولکولی که حتی تناسب کمی اتم ها نیزدر آن رعایت شده است، لذت ببرید. درصورت آشنایی بیشتربا برنامه می توانید نمودارهای تغییرات حجم ،pH و... را در آزمایش هایی نظیر تیتراسیون ها رسم کنید. برنامه یک جدول تناوبی ساده نیز دارد.

نسخه آزمایشی 30 روزه ی این نرم افزار را می توانید از این جا دانلود کنید، ولی نسخه کامل و قفل شکسته آن، در بازار نرم افزار ایران موجود است.

آدرس وب سایت شرکت تولید کننده ی نرم افزار:

                          http://www.crocodile-clips.com/

تهيه و تنظيم : گروه آموزشي شيمي شهرستان پاوه

معرفي 20 سايت مهم شيمي

1-     www.chemsoc.org/viselementsيك تقسيم بصري از عناصر جدول تناوبي  

2-www.nap.edu/readingroom/books/mctcc(رياضي در شيمي)

در این سایت با یک E BOOK  در زمینه کاربرد ریاضیات در علم شیمی روبرو می شویم  . این کتاب مرجع به صورت فصل به فصل در سایت قرار داده شده است و امکان استفاده از مطالب آن برای بازدیدکنندگان علاقمند فراهم می باشد.

3-www.csrri.iit.edu/periodic-table.html(جدول تناوبي و اشعه ايكس)

در این سایت جدول تناوبی عناصر معرفی می شود . خصوصیت این جدول آن است که در آن خواص هر عنصر تحت اثر اشعهX بیان می شود . همچنین می توان انرژی عناصر را در هنگام برخورد اشعه با عنصر را در این جدول مشاهده کرد .

4-www.chm.bris.ac.uk/safety/safehome( شيمي و ايمني)

این سایت که به دانشکده شیمی دانشگاه BRISTOL تعلق دارد در زمینه اطلاع رسانی و آموزش در زمینه ایمنی در شیمی فعالیت می کند . در سایت امکان جستجو برای راه های ایمن ساختن  و کارکردن سلامت با مواد شیمیائی را مشاهده کرد ، همچنین جستجوی اظطراری برای مواقع بحرانی که موردی از موارد حادثه پیش آموده باشد در این سایت قرار داده شده است.

5- www.almaden.ibm.com/vis/stm/gallery      (رقص اتمها)

این سایت در رابطه با حرکت اتم ها می باشد . در سایت می توان انواع حرکت اتم عناصر را مشاهده کرد .

6-www.bris.ac.uk/Depts/Chemistry/MOTM/diamond/diamond(سخت ترين ماده طبيعي جهان)

در این سایت به نحوه ساخت و خواص سخت ترین ماده طبیعی جهان ( الماس ) پرداخته می شود . الماس صنعتی و روش های ساخت آن ، خصوصیات شیمیائی و نحوه قرارگیری اتم های الماس را می توان در این سایت فراگرفت

7-   www.chem4kids.com              شيمي براي كودكان به زبان انگليسي  

8-     www.babayi.com سايت شيمي دبيرستان و پيش دانشگاهي به زبان فارسي 

9-www.saltinstitute.org/15( سايت نمكي)

در این سایت با نمک یا SALT ها آشنا می شویم . در این سایت که متعلق به انجمن نمک در امریکا می باشد می توان به اطلاعاتی از قبیل خواص ، حالات مولکولی و خاصیت های دیگر نمک ها دست پیدا کرد . همچنین خواص مولکولی نمک طعام را می توان در صفحه اصلی این سایت مشاهده کرد .

10-www.lsbu.ac.uk/water(سايت آبي)

در این سایت با ساختار و رفتار آب آشنا می شویم . در این سایت که می توان آن را یک E BOOK در زمینه آب دانست می توان اطلاعات بسیار کاملی را در مورد آب و خواص آن و همچنین کاربردهای آن کسب کرد.

11-www.jchemed.chem.wisc.edu

ژورنال آموزشی شیمی مستقر روی وب JCE یک مجله الکترونیکی با آرشیوی قوی در زمینه آموزش علم شیمی می باشد . در این مجله تازه های علم شیمی ، امکان جستجو در آرشیو ، نرم افزار ، LINK و موارد آموزشی دیگر به چشم می خورد

12-www.chem4kids.com

این سایت مطالب مربوط به شیمی را برای یادگیری و آموزش از سطوح ابتدائی ارائه می کند . در این سایت اطلاعاتی درمورد مواد ، بیوشیمی ، اتم ها و عناصر در دسترس مراجعه کنندگان به سایت قرار داده شده است .

13-www.ch.ic.ac.uk/GIC

این سایت معرفی کننده یک EBOOK برای رشته شیمی می باشد . در این کتاب مرجع الکترونیکی می توان با استفاده از ابزار جستجو اطلاعات مورد نظری را که در مورد یک مطلب خاص در نظر داریم را دریافت کنیم . این کتاب یکی از مهم ترین مراجع در رشته شیمی محسوب می  شود .

14-www.chemhelper.com

سایت ORGANIC CHEMISTRY HELP یک سایت کمک آموزشی برای افرادی است که در رشته شیمی به کار و تحصیل مشغول می باشند . در سایت می توان با امکانات جستجوی موجود در این سایت جواب سوالات پیش آمده در زمینه شیمی آلی را به دست آورد . اگر جواب سوال مطرح شده در DATABASE این سایت موجود نباشد می توان با سایت ارتباط برقرار کرده و از متخصصین سایت درخواست کرد تا به سوال پاسخ دهند .

15-www.terrificscience.org

این سایت آموزشی به یاددهی علم شیمی به افراد مبتدی و مخصوصا بچه ها می پردازد . در سایت می توان انواع سرگرمی های شیمی ، درس های آموزشی ، برنامه های آموزشی موسسه ، کتاب های الکترونیکی و آزمایش های سرگرم کننده را مشاهده کرد .

16-www.chemplace.com

سایت THE CHEMISTRY PLACE سایت آموزشی حرفه ای علم شیمی می باشد که در آن می توان  فعالیت ها و دستاوردهای دبیرستان و کالج شیمی این مرکز را مشاهده کرد .

17-www.chem1.com/chemed

در این سایت به یک منبع اطلاعاتی و آموزشی درباره شیمی متصل می شویم . در این سایت اطلاعاتی قدرتمند می توان به منابع زیادی  از جمله : پروژه ها ، مقالات ، آموزش ، متون الکترونیکی ، آموزش مردمی ، تاریخ علم شیمی ، لابراتوارها ، جوایز نوبل ، آزمون های شیمی ، انتشارات و بسیاری موارد دیگر در خصوص این رشته دسترسی داشت

18-www.krysstal.com/chem.html

این سایت یک کتابخانه مرجع شیمی می باشد . در صفحه اصلی این سایت می توان با انتخاب گرایش مورد نظر ، به اطلاعات و متون موبوط به آن مطلب دسترسی پیدا کرد . این سایت دارای DATABASE بسیار قدرتمندی است که استفاده از آن را برای پژوهشگران و محققان الزامی کرده است زیرا دارای ساختاری ساده بوده ولی از نظر اطلاعاتی بسیار قدرتمند است .

19-www.chem.sis.nlm.nih.gov/chemidplus

این سایت را می توان به عنوان یکی از کامل ترین موتورهای جستجو در اینترنت محسوب کرد که در زمینه های تخصصی فعالیت می کنند . این موتور جستجوی تخصصی شیمی دارای بخش هایی می باشد که امکان جستجوی پیشرفته درباره موضوعات مورد نظر کاربر را فراهم می کند . جستجو بر اساس STRUCTURE ، SUBSTANCE ، TOXICITY ، MOLECULAR WEIGHT ، CHEMICAL PROPERTIES و LOCATOR CODES در این سایت میسر می باشد .

20-wwwsoc.nii.ac.jp/cgi-bin/jsac/analsci/toc

این سایت در مورد بررسی پرتونگاری مواد از نظر شیمیائی به ارائه اطلاعات می پردازد . تاثیر اشعه X  و نحوه آنالیز این پرتونگاری از مواد شیمیائی و عناصر شیمیائی را در این سایت می توان فرا گرفت . همچنین اخبار و رویدادهای جدید این تنولوژی را می توان در این سایت مشاهده کرد . مقالات و نتایج تحقیقات به عمل آمده در این رابطه نیز را می توان از این سایت دریافت کرد .

                                           تهيه و تنظيم  : گروه آموزشي شيمي شهرستان پاوه

                                                                  دي ماه 1387

مطلب زیر برگرفته از سایت المپیاد شیمی شبکه رشد میباشد

ويژگيهاي اشعه كاتدي
اشعة كاتدي كه از كاتد به سمت آند منتشر مي شود، داراي ويژگي هاي زير است:
1. اشعة كاتدي به خط مستقيم حركت مي كند، و از اج سام جامد عبور نمي كند .در شكل ساية
تاريكي پشت مانع چهار پرديده مي شود ولي اطراف آن همچنان درخشنده اس ت. اين پديده
مي رساند كه اشعه مستقيم الخطي از كاتد تشعشع يافته و به آن سوي لوله مي رسد. از برخورد
اين اشعه با ديوار ة شيشه اي؛ درخشندگي سبز پسته اي آشكار مي گردد، در صورتيكه ناحيه
اي كه پشت مانع و در سايه آن قرار دارد، همچنان تاريك مي ماند.
2. وقتي آند درست در مقابل كاتد قرار ندارد باز هم اشعة كاتدي به خط مستقيم منتشر مي شود.
3. به طور عمود بر سطح كاتد گسيل مي شود.
4. در بر خورد با بعضي از اجسام فلوئور سانس ايجاد مي نمايند.
5. جرياني از ذرات، با بار الكتريكي منفي هستند.
6. اشعة كاتدي جرم دارد و حامل انرژي اس ت. همانطور كه شكل نشان مي دهد، انرژي جنبشي
اشعة كاتدي سبب چرخش پروانه مي شود، بدين ترتيب كه ان رژي اين اشعه در برخورد با سطح
پرة بالايي، به انرژي گرمايي تبديل مي شود و دماي آن را بالا مي برد . در نتيجه، مولكولهاي گاز
مجاور گرم تر شده، سرعت مي گيرند و نيروي عكس العمل حاصل از انبساط گاز، چرخ را به
حركت در مي آورد.
7. به علت داشتن بار الكتريكي ( منفي ) در ميدان الكتريكي به سمت قطب مثبت منحرف مي
شوند.
- +
-
+
8. حركت اين پرتوها به معناي عبور جريان الكتريكي است و در نتيجه مسير آنها در جهت عمود
بر جهت ميدان مغناطيسي منحرف مي شود.
9. اشعة كاتدي در ميدان مغناطيسي منحرف مي شود.
را ايجاد مي كنند. X 10 . اين پرتوها در برخورد با مانع، پرتوهاي
11 . اشعه كاتدي به جنس كاتد و نوع گاز درون لوله بستگي ندارد و با تغيير فلز كاتد و يا نوع گاز
ويژگي هاي اشعه تغيير نمي كند.

مطلب زیر برگرفته از سایت شبکه رشد المپیاذ شیمی است

مفهوم اوربيتال
وابسته به يك الكترون را كه به تعريف دانسيته احتمال توزيع الكتر ون در فضاي Y تابع موج ي
م يگويند، در صورتي كه براي الكترون مطابق نظريه بوهر، " orbital پيرامون هسته، منجر م ي گردد، " اوربيتال
در نظر گرفته شده بود. orbit مدار مشخصي به نام
در حقيقت تابعي از دامنه است ولي معني فيزيكي آن با مثال ما در مورد فشار هوا يا Y تابع موج ي
شدت ميدان ا لكتريك و مغناطيسي تفاوت دارد . م يدانيم كه در امواج نوري يا صوتي، شدت موج متناسب با
مجذور دامنه اس ت. چون در نظريه كوانتومي يا ذر هاي بودن نور، شدت متناسب با تعداد فوتونها بايد باشد،
پس به طور عمومي تر، م ي توان به جاي شدت موج، تعداد ذر ه هاي موجود در ناحي ه اي از فضا را گرفت و گفت
دارد. y كه " تعداد ذره هاي موجود در ناحيه اي از فضا بستگي به مجذور دامنه موج يا 2
براي مطالع ة چگونگ ي آرايش الكتروني در اتم اهميت بسزائي دار د. زيرا ، y در واقع مجذور تابع موج 2
اين مقدار نمايشگر احتمالات حضور يك الكترون وابسته به يك سطح انرژي معين در واحد حجم از فضاي
دانسيته بار الكترون در واحد حجم مزبو ر را در آن ناحيه از فضا y پيرامون هسته اس ت. به عبارت ديگر ، 2
نشان م يدهد.
واقعيت آن است كه تصوير الكترون چرخان در مدارهايي به دور هسته را كه گاه و ب يگاه روي صفحه
تلويزيون و در مجله ها و كتابها مي بينيم، نوعي ميراث ادبيات علمي را منعكس م يكند. خود بوهر نيز ب ر اين
امر واقف شد كه نم يتوان از مكانيك نيوتني براي تفسير و پيش بيني حركت ذرات ريزي چون الكترون
استفاده نمو د. اتم بوهر مدل خوبي براي ربط دادن تغييرات انرژي در اتم با طول موج و انرژيهاي نشر شده يا
جذب شده در طيفهاي مشهود عناصر، به شما ر مي رود ولي اين مدل مطلب با ارزشي درباره چگونگي توزيع
قادر است احتمال پيدا كردن الكترون را در هر نقطه y الكتروني در فضا به ما نم يدهد. در صورتيكه مقدا ر 2
در اطراف هسته در اخ تيار قرار دهد ولي از بيا ن چگونگي رسيدن يك الكترون از يك نقطه به ن قطه ديگر
عاجز است.
نحوة توزيع يا احتمال يافتن الكترون را پيرامون هسته نشان م ي دهد و از y بنابراين و به طور كلي 2
روي آن م ي توان توزيع احتمال ماكزيمم الكترون را در ناحي ههاي معيني پيرامون هسته ب دست آور د و اين
خود ارزش فراواني دارد . معمولاً حجمي از فضا را كه الكترو ن در حدود 90 درصد وقت خود را در آن
م يگذراند "اوربيتال" م ينامند.
شايد بتوان از نوعي تمثيل براي ايجاد تصوري ساده از چگونگي حركت الكترون در اتم و ب ويژه در
استفاد ه كر د. هرگاه يك توپ كوچك را مانند شكل زير، به سر يك رشته كش ببنديم و سر ديگر ، s اوربيتال
را بدست گرفته و با وارد كردن مقدار نسبتاً ثابت نيرو ، توپ را در اطراف دست خود به چپ و راست، بالا و
پايين و اينجا و آنجا برانيم و بكشيم ، به برخي موارد تشابه زير در مورد حركت الكترون دور هسته ميرسيم:
1. توپ همواره در جريان يك حركت تصادفي بوده و مسير مشخصي را تعقيب نمي كند. گاهي از
دست دور است و زماني به آن نزديك مي شود، ولي اغلب و به طور ميانگين، فاصله نسبتاً
مشخصي نسبت به آن دارد.
2. توپ در همه جهات، بالا و پايين، چپ و راست، جلو و عقب و غيره در حركت است.
حال اگر مقدار نيروي مؤ ثر دست را به مقدار مشخصي بالا ببريم (سطح انرژي را بالا ببريم )، شعاع
حركت توپ بيشتر شده و فضاي " كروي " بزرگتري اشغال مي كند. در اينجا مي توان مسئله برانگيخته شدن
الكترون و رسيدن به سطح انرژي بالاتر را به نحوي مطرح كرد.
بديهي است كه موارد تفاوت متعددي بين اين تمثيل و واقعيت ساختمان ا لكتروني اتم وجود دارد . از
جمله آ نكه، ا لكترون انرژي ذاتي و حركت جاودان ه اي در يك فضاي خالي و بدون اصطكاك دارد ولي در اين
تمثيل، براي حركت توپ از نيروي دست استفاده كردي م. همچنين در اين تم ثيل به يك فضاي كروي م ي رسيم
كه با يك نوع تراز انرژي در اتم مطابقت مي كند.
اوربيتالهاي با شكلهاي متفاوت وجود دارند كه ترازهاي انرژي خاصي د اشته و معمولاً آنها را با
مشخصه هايي به نام اعداد كوانتايي توصيف مي كنند. برحسب قرار داد، از حروف ويژه اي نيز براي نش ان دادن
انواع ترازهاي "فرعي" انرژي استفاده م يشود كه قبلاً براي توصيف خطوط طيفي به كار م ي رفتند. اين حروف
fundamental ا ز f يا پراكنده و diffuse از d ، يا اصلي principal ا ز p ، يا تيز sharp از s عبارتند از
يا بنيادي

دبیر خانه راهبری درس شیمی به مدت سه سال به استان کرمانشاه انتقال یافت. در راستای  فعال کردن دبیر خانه  و غنا بخشیدن به مطاب علمی این وبلاگ از همکاران محترم و دانش آمزان علاقه مند به شیمی در خواست میشود که مطالب خود را در زمینه آموزش شیمی و نقد کتب دبیرستانی درس شیمی به دبیر خانه ارسال کنند تا با نام خود این عزیزان در  سایت منتشر شود.

آدرس :

                                         www.dabirchem87.blogfa.com

ایمیل :                                 dabirchem87@gmail.com

۲)چرا محلول آب قند رسانا نیست؟

الف) چون قند یک ترکیب یونی نیست

ب)چون یونهای قند در آب به دو طرف قطب باطری حرکت نمیکنند

ج)  چون مولکولهای آب یونهای قند را می پوشانند

د) چون قند فقط دارای یونهای مثبت است

KMnO₄+H₂O₂+HCl=MnCl₂+O₂+H₂O

در جدول زير حجم گاز هيدروژن حاصل از واكنش Fe+2HCl نسبت به زمان در دماي صفر درجه سانتي‌گراد و فشار 1 اتمسفر داده شده است . متوسط سرعت توليد گاز هيدروژن از دقيقه 5 الي دقيقه 8 را بر حسب مول بر دقيقه به دست آوريد .

زمان :                        0     3       5          7        9

حجم هيدروژن به ليتر :  0      3 /0   4/0      5/0     6/0

حل مشکل چاله :

در يكي از خيابان هاي اصلي شهري چاله اي بود كه باعث بروز

حوادث متعدد براي شهروندان مي‌شد.

مديران شهر طي جلسه هاي بر آن شدند كه مشكل را حل كنند.

مدير اول گفت: بايد آمبولانسي هميشه در كنار چاله آماده باشد

 تا مصدومين را به بيمارستان برساند.

مدير بالاتر گفت: نه، وقت تلف مي‌شود. بهتر است بيمارستاني

در كنار چاله احداث كنيم.

مدير ارشد گفت: نه، بهترين كار آن است كه اين چاله را پر كنيم و

چاله مشابهي درنزديكي بيمارستان احداث كنيم.        

فكر كنيد ص5

براي پاسخ دادن به اين سؤال ابتدا بايستي از دانش‌آموزان خواست كه نقشه كشورمان را در شكل داده شده پيدا كنند و سپس با توجه به راهنماي شكل چون بيشتر مساحت كشور ما را رنگ زرد تشكيل داده است نتيجه‌گيري كنيم كه كشور ما از جمله مناطق خشك جهان است.

فكر كنيد ص23

براي پاسخ دادن به اين سؤال بايستي آزمايشي را طراحي و اجرا كرد. اين آزمايش مي‌تواند بدين ترتيب باشد كه بادكنكي را روي دهانه‌ي يك بطري نوشابه قرار مي‌دهيم و سپس بطري نوشابه را ضمن گرم كردن تكان مي‌دهيم تا تقريباً تمامي گاز حل شده در آن خارج شده و وارد بادكنك گردد. سپس با سرعت دهانه بادكنك را مي‌بنديم تا مانع از خروج گاز جمع شده در آن شويم. در مرحله‌ي بعد بايستي يك ظرف پر از آب را در يك ظرف بزرگتر كه خالي باشد قرار دهيم و سپس دهانه‌ي بادكنك را زير آب برده و آن را باز كنيم. خروج گاز از بادكنك باعث سرريز شدن آب درون ظرف كوچك به درون ظرف بزرگتر مي‌گردد و سپس به كمك يك استوانه مدرج ميزان آب سرريزشده را اندازه‌گيري كنيم و حجم آن را معادل حجم گاز حل شده در نوشابه درنظر بگيريم.

فكر كنيد ص29

در مورد نمودار دما و اكسيژن حل شده در رودخانه رودسار طي يك شبانه‌روز بايستي عنوان كرد كه به نظر مي‌رسد هدف از طرح يك همچنين موضوعي اين بوده است كه دانش‌آموز براي توجيه مقدار اكسيژن حل شده در آب رودخانه فقط به يك عامل يعني دما بسنده نكند و تأثير عوامل ديگر را نيز مورد بررسي قرار دهد. مثلاً ممكن است  در يك ساعت مشخص از شبانه‌روز و در يك دماي خاص در همان لحظه افراد زيادي جهت شنا كردن وارد آب رودخانه شوند كه اين امر باعث افزايش اكسيژن حل شده در آب رودخانه مي‌شود. يا ممكن است افزايش فتوسنتز توسط گياهان آبزي باعث افزايش اكسيژن حل شده در آب رودخانه شود. يا ممكن است در همان روز حادثه دريچه‌هاي سدي را كه بر روي رودخانه بسته شده است باز كرده باشند و خروج آب با فشار زياد از ديواره‌هاي سد و حركت چندين متري آن در هوا باعث افزايش بسيار زياد اكسيژن حل شده در آب رودخانه رودسار شده باشد.

*مصرف نهان آب

در مورد مصرف نهان نيز چون خود كتاب عنوان كرده است كه مصرف نهان آب را تخمين بزنيد، پس كاري تخميني است و به تعداد دانش‌آموزان ممكن است جواب تخميني وجود داشته باشد.

فكر كنيد ص66

شماره 2-  با توجه به شكل صفحه قبل اين فكر كنيد چون 30% از انرژي خورشيدي به فضا برگشت داده مي‌شود پس اين مقدار مي‌تواند سبب گرم شدن هواي كره شود. هم‌چنين چون 26% از انرژي خورشيدي به  منظور تأمين انرژي لازم براي چرخه آب توسط اقيانوس‌ها جذب مي‌شود پس اين مقدار نيز مي‌تواند موجب گرم شدن اقيانوس‌ها شود.

و چون مقدار 8/46% از انرژي خورشيدي توسط زمين جذب مي‌شود پس اين مقدار نيز مي‌تواند موجب گرم شدن قاره‌ها و خشكي‌ها شود. اگر فرض كنيم كه هدف اين سؤال كل انرژي مورد نياز براي گرم شدن هواكره، اقيانوس‌ها و قاره‌ها باشد، بايستي اين 3مقدار را را هم جمع كرد:

8/99% = 8/46% + 23% +30%

فكر كنيد ص79

1) به مصداق علاج واقعه را قبل از وقوع بايد كرد، دست روي دست گذاشتن و شاهد آلوده شدن هواكره بودن به اين اميد كه بعدها بتوان آن را پاك و تميز نمود نه عاقلانه است نه عملي.

2) بارور كردن ابرها براي  توليد باران، چون هزينه بسيار بالايي را مي‌طلبد و هر كشور قادر به پرداخت آن هزينه نمي‌باشد، راه معقولي براي كنترل آلودگي هوا به نظر نمي‌رسد.

استفاده از ماسك براي پوشاندن دهان نيز راه معقولي براي كنترل آلودگي هوا نيست چرا كه با اين كار فقط مي‌توانيم به طور محدود از ورود آلاينده‌ها به دستگاه تنفسي جلوگيري كنيم و با اين كار نمي‌توانيم مانع از پراكنده شدن آلاينده‌ها در هواكره شويم ضمن اينكه در يك بررسي به عمل آمده مشخص شده است كه كارخانه‌هاي توليد ماسك خود از جمله آلاينده‌ترين كارخانه‌ها به شمار مي‌روند.

* به كجا پناه مي‌بريد؟!

هدف از طرح اين سؤال در كتاب ظاهراً اين است كه دانش‌آموز با مقايسه شرايط زندگي انسان در كره زمين با شرايط زندگي در كره مريخ و زهره به اين نتيجه برسد كه بجز كره زمين مكان مناسب ديگري براي زندگي وجود ندارد و اين فكر كه اگر روزي كره زمين آنچنان آلوده شود كه ديگر قادر به ادامه زندگي در آن نباشيم، مي‌توانيم به كره يا كرات ديگري سفر كنيم يك فكر باطل است. پس چاره چيست؟ اينكه در حفظ محيط زيست خود بكوشيم و سعي كنيم كه كره زمين هميشه شرايط مناسب براي زندگي كردن را داشته باشد. هيچ جا خانه‌ي خود آدم نمي‌شود.

* در مورد لايه‌اي بودن هواي كره مي‌توان:

از رسم نمودار تغيير دما در برابر ارتفاع كه داده آن در جدول ص50 (يك سفر خيالي به ارتفاعات) آمده است استفاده كرد. اگر اين نمودار را رسم كنيم تقريباً شكلي مشابه شكل زير ايجاد مي‌شود:

* در مورد كمياب بودن گازهاي He و Ne و...

با توجه ب اطلاعات داده شده در جدول ( «1» اجزاي سازنده هوا كره) متوجه  مي‌شويم كه اين گازها در شمار اجزاي ناچيز هواكره (004/0 و حتي0001/0درصد حجمي) طبقه‌بندي شده‌اند بنابراين دانش‌آموز به راحتي مي‌تواند از روي اين آمار علت نامگذاري اين گازها را درك كند.

در ضمن، توجه به مطالب كتاب اين نكته را نيز روشن مي‌كند كه در واقع اصلي‌ترين و مهم‌ترين منبع تهيه اين گازها فقط هواكره است، در حا ليكه ساير عناصر را شما مي‌توانيد هم از هواكره، هم از آب كره و هم از سنگ كره تهيه كرده و به دست آوريد. پس طبيعي به نظر مي‌رسد كه مقدار اين گازها در طبيعت آنچان كم باشد كه آنها را گازهاي نادر لقب داده‌اند.

مديريت آموزش و پرورش شهرستان پاوه

كارشناسي گروه‌هاي آموزش

گروه آموزشی شیمی